مقدم باشند ؛ زيرا اجزاء مقدمهء كل است و كل محتاج به اجزاء است و محتاج إليه حق تقدم دارد . با توجه به اينكه گفته شد اجزاء عين كل است لازم مىآيد محتاج و محتاج إليه و علت و معلول يكى باشد . « 1 » نظير اين شبهه در علت و معلول طرح گرديده است ؛ زيرا گفته‌اند : علت تامهء شىء عبارت از علت مادى و علت فاعلى و علت صورى و علت غايى است ، با اينكه ماده و صورت چيز ديگرى جز شىء نيست ، پس لازم مىآيد اجزاء علت عين معلول باشد . « 2 » در دفع اين اشكال گفته مىشود : البته معلوم است كه مركبات دو قسم است : مركب اعتبارى و مركب حقيقى . توضيح در مورد مركبات اعتباريه و حقيقيه در مركبات اعتباريه ، چهار اعتبار امكان دارد : يكى اينكه : به طور عام افرادى اعتبار شوند مثل افراد علما كه فرد فرد عالم تحت نظر قرار داده مىشود و هيچ گونه ملاحظهء وحدت بين آنها نمىشود ، به تك تك افراد نظر شده و آنها را وجودات منحازه مىبينيم . دوم اينكه : افراد به شرط الاجتماع ملاحظه شوند ، به طورى كه تقيد داخل و قيد خارج باشد ، مثلًا رئيس لشكر كه در انتظامات نظامى تشكيل صفوف مىدهد ، شرط كرده كه افراد در يك خط قرار گيرند به طورى كه اگر از اين صورت اجتماع نظامى تخلف شود ، مطلوب به دست نمىآيد ؛ گرچه همه وظايف خود را ايفا كنند ، اما شرط باقى مانده و مقصود حاصل نشده است . به عبارت ديگر : در مورد اين افرادى كه اينجا نشسته‌اند ، غير از اين و آن و آن چيز ديگرى كه اجتماع باشد وجود ندارد ، بلكه اين صورت وحدت اعتبارى وابسته به اعتبار عقل است .

--> ( 1 ) - رجوع كنيد به : قبسات ، ص 59 ؛ شوارق الالهام ، ص 162 - 163 . ( 2 ) - رجوع كنيد به : شرح مواقف ، ج 4 ، ص 105 - 106 ؛ شرح مقاصد ، ج 2 ، ص 81 .